T7, 01 / 2020 10:24 chiều | htpt

Có dịp đến với thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh, bạn sẽ tìm thấy giữa nhịp sống hối hả vùng khai thác than một không gian trầm lắng, tĩnh mịch và cổ kính. Đó là khu vực đền Cửa Ông. ĐềnCửa Ông lưng đền tựa vào dãy núi trùng điệp chạy dài từ Cẩm Phả đến Mông Dương, mặt đền hướng ra vịnh Bái Tử Long. Nằm trong cảnh rừng, biển, núi non, sơn thuỷ hữu tình, vị trí ngôi Đền đã được người xưa ca tụng: “Nghìn trùng nước biếc buông tay áo. Bốn phía non xanh tạc hoạ đồ”. 

         Với những người dân vùng khai thác than, Đền Cửa Ông là không gian văn hóa tín ngưỡng truyền thống linh thiêng. Cùng với thời gian, địa chỉ văn hóa tâm linh này đã vượt ra khỏi ranh giới địa phương, trở thành lễ hội có sức hút lớn với du khách thập phương. Khép lại sau lưng những xô bồ mệt mỏi của cuộc sống, nhiều người tìm tới đền, ngồi bên lăng Đức Ông, dưới vòm khế xanh dịu mát nghe Cụ Từ kể chuyện nhân tình thế thái. Để rồi trút bỏ tâm tư nặng nề, trở về với sự tĩnh tâm, thư thái trong tâm hồn.

Lễ hội đền Cửa Ông diễn ra từ mùng 2 tháng Giêng và kéo dài đến hết tháng 3 âm lịch

         Đền Cửa Ông là đền thờ Hưng Nhượng Vương Trần Quốc Tảng, người con trai thứ ba của Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn.Theo sử sách thì xưa kia Đền Cửa Ông chỉ là một am cỏ dựng dưới gốc cây cổ thụ, bên Cửa Suốt. Thế nhưng ngay từ thuở ấy, Đền đã có tiếng là linh thiêng, thu hút khách thập phương đến thắp hương, bày tỏ lòng biết ơn người đã có công giữ yên bờ cõi trước quân xâm lược Nguyên - Mông. Cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, cảng than Cửa Ông được xây dựng, dân cư đông đúc hơn, Đền được xây cất lại bằng gạch với kiến trúc độc đáo theo lối chữ Tam gồm ba khu Hạ, Trung, Thượng tạo thành một quần thể kiến trúc hình chân vạc trông ra Vịnh Bái Tử Long hùng vĩ. Hai bên Đền là hai quả đồi được thế phong thủy “Tả thanh long, Hữu bạch hổ”. Lưng Đền tựa vào dãy núi trùng điệp chạy dài từ Cẩm Phả đến Mông Dương.

Lễ rước Đức Ông vi hành trong lễ hội đền Cửa Ông

         Đến đây, du khách sẽ được tham quan 3 khu vực chính là đền Hạ, đền Trung và đền Thượng, được phân bố ở ba vị trí khác nhau theo chiều lên cao dần, tạo thành một quần thể kiến trúc hình chân vạc trông ra vịnh Bái Tử Long. Đền Hạ nằm ở phía dưới thờ Mẫu; khu đền Thượng gồm đền chính thờ Trần Quốc Tảng, lăng Trần Quốc Tảng, đền Quan Châu, đền Quan Chánh… Điều đặc biệt là đền cửa ông không chỉ thờ Hưng Nhượng Vương Trần Quốc Tảng mà còn thờ đầy đủ toàn bộ gia đình Hưng Đạo Vương và các cận thần, gia tướng của ông, với hơn 34 pho tượng được chạm trổ công phu tỉ mỉ. Hình ảnh những người anh hùng Trần Quốc Tảng, Trần Khánh Dư, Yết Kiêu, Dã Tượng, Phạm Ngũ Lão, Lê Phụ Trần, Đỗ Khắc Chung….được các nghệ nhân khắc họa sắc nét với tư thế ngồi trong ngai, khám, linh đình sống động.

Phần hội trong lễ hội đền Cửa Ông được tổ chức ở đền Thượng và đền Hạ

         Cùng với những giá trị lịch sử to lớn, Đền Cửa Ông còn mang giá trị về nghệ thuật, văn hoá dân tộc đặc sắc và trở thành điểm du lịch hấp dẫn được đông đảo người dân, du khách trong nước và quốc tế đến tham quan, chiêm bái. Những năm qua, được sự quan tâm của Tỉnh Quảng Ninh, sự chung tay của các doanh nghiệp, đơn vị, tổ chức, cá nhân, Đền Cửa Ông đã được tôn tạo, mở rộng không gian ngôi đền với tổng số tiền lên đến hơn 800 tỷ đồng. Không chỉ vậy, Đền Cửa Ông còn được xây bằng các loại vật liệu như: Đá đúc, gạch Bát Tràng, vữa hồ pha mật, gạch lát nền bằng đất sét nung, ngói mũi đất nung… Kiến trúc trang trí theo các điển tích: Long, Ly, Quy, Phượng. Phần trong nhà Đền được sử dụng bằng các loại gỗ bền, chắc, đẹp như: đinh, lim, trắc, gụ… Khung nhà được dựng theo lối: kèo, cầu, dường, trụ… trên đó được khắc hoạ bằng các bức phù điêu, bức trướng, câu đối…và các hoa văn được sơn son, thếp vàng lộng lẫy…

         Nét văn hóa lịch sử tại đền Cửa Ông thể hiện rõ nét qua lễ hội đền Cửa Ông diễn ra từ ngày mùng 2 tháng Giêng và kéo dài đến hết tháng 3 âm lịch . Lễ hội đền Cửa Ông được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia, đền Cửa Ông được xếp hạng di tích lịch sử văn hóa quốc gia đặc biệt. Trải qua thời gian dài, lễ hội đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tâm linh, sinh hoạt văn hóa cộng đồng của nhân dân địa phương và là điểm đến thu hút du khách. Lễ hội đền Cửa Ông được ví như một bảo tàng sống động với nhiều nghi lễ, trò chơi dân gian truyền thống… Đến đây, du khách thập phương được ôn lại truyền thống, văn hóa lịch sử của cha ông. Đồng thời nhắc nhở cho thế hệ sau  bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc

         Lễ hội chính của đền Cửa Ông được tổ chức linh đình với 2 phần : Lễ và  Hội.  Phần lễ bắt đầu với lễ dâng hương tại đền Thượng, sau đó là lễ rước Đức Ông vi hành. Đoàn rước tượng bao gồm các đoàn đại biểu, hương tử sẽ rước tượng Đức Ông xuất phát từ sân chính tại đền Hạ sau đó ra miếu ở xã Trác Chân, tên tục là Vườn Nhãn (theo truyền thuyết là nơi Đức Ông hoá trôi dạt vào), tiếp tục đi dọc đường Nghinh Thần và quay về sân tổ chức lễ hội đền Cửa Ông tượng trưng cho cuộc du tuần của Đức Ông. Còn phần Hội được tổ chức ở đền Thượng và đền Hạ của đền Cửa Ông, với nhiều trò chơi dân gian như: tổ tôm điếm, kéo co, nấu cơm, têm trầu, soạn lễ, chọi gà, bịt mắt đập niêu… được đông đảo quần chúng tham gia, với ước nguyện cho một năm mới thật vui vẻ và nhiều sức khỏe.

          Có thể nói, đến với đền Cửa Ông, nhân dân, du khách không chỉ tìm hiểu lịch sử truyền thống đấu tranh chống giặc ngoại xâm của ông cha ta, mà còn là dịp để chìm đắm trong không gian văn hoá linh thiêng, góp phần phát huy những nét đẹp giàu bản sắc văn hoá dân tộc lâu đời, mở hướng đi phát triển bền vững du lịch tâm linh trên địa bàn TP Cẩm Phả.

Bích Hảo

 

 

 

 

 

.
Bài viết cùng chuyên mục