T6, 06 / 2018 11:01 chiều | htpt

Năm 2017; xuất khẩu thủy sản VN đã vượt mức kế hoạch đề ra trên 8,3 tỷ USD, tăng 18% so với năm 2016. Trong đó; tôm chiếm tỷ trọng chi phối 46%, tăng 22% đạt trên 3,85 tỷ USD và tăng mạnh ở tất các các các thị trường. Thị trường Mỹ với 1,4 tỷ USD giảm 2,9%, thị trường Nhật chiếm 16% với 1,3 tỷ USD tăng 18%…

Mặc dù trong năm qua ngành thủy sản phải đối mặt với hàng loạt các khó khăn từ các thị trường như: chương trình thanh tra cá da trơn, thuế chống phá giá cao cho cả tôm và cá tra tại thị trường Mỹ đã trở thành áp lực cho ngành thủy sản VN. Chương trình chống gian lận thương mại, truyền thông bôi xấu của châu Âu, việc châu Âu giơ thẻ vàng đối với hải sản VN…Đó là những nguyên nhân dẫn đến xuất khẩu thủy sản VN gặp nhiều khó khăn thách thức.

Tuy nhiên dưới sự chủ động và linh hoạt trong việc đối phó với rào cản thị trường, thuế chống bán phá giá, thích ứng với điều kiện cung – cầu trong nước và quốc tế, các doanh nghiệp VN một mặt giữ vững thị trường truyền thống như: Mỹ, EU, Nhật Bản; một mặt đẩy mạnh xuất khẩu các sản phẩm chủ lực sang các thị trường tiềm năng khác.

Bà Nguyễn Thị Hồng Minh – Nguyên Chủ tịch Hiệp hội Chế biến & Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (Vasep), nguyên Thứ trưởng Bộ Thủy Sản chia sẻ: nhớ lại những ngày đầu thành lập, chúng tôi chưa thật sự hiểu biết nhiều về thủy sản, còn Chính phủ thì đang gặp khó khăn. Nhưng đáng mừng là những năm đầu Vasep họat động rất tốt, lần đầu tiên tổ chức hội chợ, có một chuyên gia về thị trường không tin Vasep làm được. Rất may là Vasep đã phát triển đúng hướng và đề xuất 18 doanh nghiệp VN vào danh sách xuất khẩu vào thị trường EU, lúc đó tôi cũng gặp nhiều áp lực là những cuộc điện thọai “đe dọa” của doanh nghiệp. Đến thời điểm tôi rời Vasep thì hội viên yêu cầu tôi ở lại…

Sau giai đoạn chuyển tiếp của chương trình thanh tra cá da trơn kết thúc, Cục Thanh tra an tòan thực phẩm (FSIS) thuộc Bộ Nông nghiệp Mỹ thì Vasep và các doanh nghiệp đã thống nhất thuê chuyên gia tư vấn tiến hành kiểm tra 13 nhà máy được Cục quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản (Nafiqad) công nhận đủ điều kiện xuất khẩu cá tra vào thị trường Mỹ, tổ chức khóa tập huấn cho các cán bộ của doanh nghiệp khắc phục các tồn tại của nhà máy, nhằm đáp ứng yêu cầu của FSIS.

Giá tôm nguyên liệu ở Việt Nam đang cao hơn so với các nước trong khu vực, gây ảnh hưởng đến lớn đến hoạt động chế biến xuất khẩu và khả năng cạnh tranh của sản phẩm tôm Việt Nam trên thế giới. Trong năm 2017, giá tôm VN cao hơn các nước từ 12% đến 20% nhưng do sản xuất chưa ổn định và nghề nuôi còn kém bền vững nên có nghịch lý là người nuôi tôm lại không thực sự được hưởng lợi từ các mức giá cao này.

Xuất khẩu thủy sản VN vẫn tiếp tục tập trung vào 03 nhóm thị trường chính là Mỹ, châu Âu và Nhật. Đặc biệt  trong 02  năm qua thị trường Trung Quốc đã có bước tăng trưởng vượt bậc và trở thành 01 trong 04 thị trường tiêu thụ thủy sản lớn nhất của VN,với kim ngạch xuất khẩu trên 1,2 tỷ USD.  Tuy nhiên đây sẽ là thị trường đầy tiềm năng nhưng cũng không ít rủi ro cho các doanh nghiệp thủy sản.

Ông Nguyễn Bá Phú – Cục trưởng Cục Xuc tiến Thương mại chia sẻ: Cục Xúc tiến Thương mại thành lập sau Vasep nhưng đã đồng hành cùng Vasep trong nhiều họat động và hợp tác khá chặc chẽ. Vasep cũng nên có các đề án rõ rang, ưu tiên sản phẩm một cách cụ thể và có thời hạn để xây dựng chiến lược thương hiệu quốc gia. Muốn xây dựng thương hiệu quốc gia, chúng ta nên tổ chức sản xuất sản phẩm quy mô, tập trung vào thủy sản, cần quan tâm xây dựng thương hiệu quốc gia cho con tôm.

Ông Trần Thanh Nam – Thứ trưởng Bộ NN&PTNT khẳng định: sự trưởng thành của Vasep cũng là sự trưởng thành của doanh nghiệp thủy sản, phải nhìn nhận năng lực chế biến của các doanh nghiệp không đáp ứng kịp với thế giới. Vasep trong tương lai, chắc chắn sẽ phải đối phó nhiều với khó khăn, vì vậy cần phối hợp với các Hiệp hội và Chính phủ để cùng nhau tháo gỡ khó khăn, mở rộng thị trường, không nên chùng bước.

Mục tiêu chương trình hợp tác quốc tế 2018 của Vasep là thắt chặt các mối quan hệ đã có và phát triển thêm quan hệ với các tổ chức có cùng lợi ích với hội viên Vasep,  nhằm thành lập các Liên minh lợi ích và quảng bá ngành thủy sản Việt Nam rộng hơn.

Năm 2018, có một số yếu tố có thể tiếp tục tác động không tích cực đến xuất khẩu thủy sản như: chương trình thanh tra cá da trơn của Mỹ, thuế chống bán phá giá tôm và cá tra, thẻ vàng IUU (hoạt động đánh bắt cá bất hợp pháp, không có báo cáo và không được quản lý)  và một số vấn đề nội tại như: nguồn nguyên liệu cho chế biến xuất khẩu không ổn định, vấn đề kháng sinh – tạp chất, truy xuất nguồn gốc… Vẫn còn đang trong quá trình cải thiện, tuy nhiên với mục tiêu đạt 9 tỷ USD trong năm 2018 là có thể. Vì trong quý 01/2018, xuất khẩu thủy sản đã tăng tốc đạt gần 1,8 tỷ USD tăng 17% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây sẽ là động lực thúc đẩy sự cố gắng của các doanh nghiệp thủy sản trong thời gian tới.

Tú Lê

.
Bài viết cùng chuyên mục