T5, 03 / 2017 10:31 chiều | htpt

1. Mở đầu
Trong quá trình dạy học, kiểm tra đánh giá là một khâu quan trọng nhằm xác định được mức độ hiểu biết về kiến thức, kỹ năng và khả năng vận dụng của người học. Thực tiễn cho thấy, ở Việt Nam hiện nay chủ yếu sử dụng hình thức đánh giá tổng kết, với kiểu đánh giá này học sinh chỉ phải tiến hành thực hiện các bài kiểm tra đó và là căn cứ duy nhất để thông qua đó giáo viên đánh giá cả quá trình học tập của học sinh, xếp loại nhận thức của học sinh đó. Đồng thời, kết quả đó của học sinh cũng là căn cứ để đánh giá trình độ của giáo viên khi tham gia giảng dạy. Điều này gây ra những bất cập và tồn tại nhiều hạn chế trong quá trình đánh giá, thậm chí làm giảm độ chính xác của kết quả đánh giá quá trình của học sinh, đặc biệt với môn học Công nghệ. Và hình thức đánh giá quá trình dạy học tỏ ra là hình thức có nhiều ưu điểm thuận lợi cho việc áp dụng vào môn Công nghệ ở bậc học THPT.
2. Nội dung
2.1. Khái quát về đánh giá quá trình
Có thể hiểu đánh giá theo một cách tổng quát: “Đánh giá quá trình hình thành những nhận định, phán đoán về kết quả của công việc dựa vào sự phân tích những thông tin thu được đối chiếu với những mục tiêu, tiêu chuẩn đã đề ra nhằm đề xuất những quyết định thích hợp để cải thiện thực trạng, điều chỉnh nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc”.
* Các biện pháp thực hiện đánh giá quá trình:
1. Đánh giá thông qua hoạt động nhóm: Do mục tiêu của đánh giá quá trình là để có những hiểu biết về những gì sinh viên biết/không biết nhằm tạo ra những thay đổi trong quá trình dạy và học, các kỹ thuật chẳng hạn như quan sát của giáo viên và thảo luận trong lớp học cũng có một vị thế quan trọng bên cạnh các phân tích bài kiểm tra và bài tập về nhà.
2. Đánh giá thông qua kỹ năng đặt câu hỏi và thảo luận trong lớp học: phương pháp này được xem là cơ hội để làm tăng thêm kiến thức và nâng cao sự hiểu biết của học sinh.
3. Đánh giá thông quabài kiểm tra và bài tập về nhà:phương pháp này giúp giáo viên phân tích được học sinh đang đứng ở đâu trong việc học tập và cung cấp các phản hồi cụ thể liên quan đến khả năng và cách thức để nâng cao thành tích học tập.Qua đó học sinh sẽ phải ôn tập và cũng cố được các kiến thức đã học được trên lớp.
4. Đánh giá thông qua các phương pháp khác:
+ Thông qua các bài thực hành sau mỗi bài/chương.
+ Cho học sinh làm một số bài tập hay trả lời các câu hỏi sau khi giáo viên hướng dẫn bài xong và kiểm tra lại câu trả lời.
+ Hỏi học sinh theo cá nhân/nhóm, về những suy nghĩ của họ khi họ giải quyết các vấn đề đặt ra trong bài học.
* Ưu, nhược điểm của đánh giá quá trình:
+ Ưu điểm:
- Đánh giá quá trình cung cấp cho giáo viên những thông tin phản hồi tức thời trong quá trình dạy học.
- Đánh giá quá trình giúp học sinh thường xuyên nắm bắt được mức độ tiến bộ của bản thân, từ kết quả kiểm tra định kỳ mà học sinh biết được mình đang ở cấp độ nào của mục tiêu kiến thức để có sự tự điều chỉnh, đầu tư thời gian học tập, phương pháp học tập của từng nội dung kiến thức cụ thể đáp ứng yêu cầu học tập.
- Ở khía cạnh khác, học sinh được thường xuyên đánh giá lẫn nhau thông qua các buổi thảo luận, các tình huống học tập, có thêm các cơ hội thảo luận tìm ra chân lý và có sự so sánh giữa các nhóm, thành viên trong nhóm. Tạo ra không khí thi đua trong học tập và tăng thêm hứng thú để học sinh phát triển.
Từ đó có thể thấy, nếu nỗ lực tăng cường đánh giá quá trình thì sẽ tạo ra những thành tích học tập có ý nghĩa.
+ Nhược điểm:Đánh giá quá trình cần thời gian, công sức, nhất là của giáo viên, đòi hỏi giáo viên phải đầu tư cả thời gian và tâm huyết vào dạy học mà nhất là vào đánh giá, điều chỉnh phương pháp, lựa chọn các kỹ thuật phù hợp và xây dựng quy trình đánh giá trong cả một quá trình dài.
2.2. Tính khả thi, hiệu quả khi sử dụng đánh giá quá trình trong dạy học
Việc triển khai đánh giá quá trình phụ thuộc rất nhiều vào giáo viên. Người giáo viên phải hiểu đánh giá quá trình, biết được mục tiêu và mục đích khi sử dụng phương pháp đánh giá này; ngoài ra người giáo viên cần phải sẵn sàng với những công việc giải đáp, giảng giải đi liền sau khi có thông tin của đánh giá quá trình nằm tối đa hiệu quả của người học. Thực hiện đúng đánh giá quá trình không chỉ thay đổi phong cách giảng dạy của giáo viên mà còn thay đổi phong cách học của người học. Người học không còn là đối tượng bị đánh giá, tiếp nhận kết quả đánh giá một cách bị động, với đánh giá quá trình người học là một phần trong việc đánh giá, tham gia vào công việc đánh giá để chủ động thay đổi thái độ học tập. Như vậy sử dụng đánh giá quá trình trong dạy học nói chung trong dạy học môn Công nghệ nói riêng một cách thông minh/khéo léo sẽ góp phần triển khai một bài học, chương, phần học được thành công hiệu quả.
* Tính hiệu quả:
- Giáo viên dễ dàng phát hiện những học sinh nổi trội, có năng khiếu về môn học để có kế hoạch bồi dưỡng, phát triển cho các em. Khả năng tư duy, tính tỉ mỉ cẩn thận.Đây có thể xem là cơ sở để giáo viên lựa chọn, phân loại, bồi dưỡng học sinh phát triển năng lực.
- Giáo viên có thể nắm bắt được đặc điểm tâm lí của các em thông qua các hoạt động trên lớp, tham quan, ngoại khóa.
- Ưu điểm nổi bật nhất đó có thể thấy là không tạo áp lực điểm số cho giáo viên và học sinh trong quá trình dạy học vì toàn bộ hoạt động kiểm tra đánh giá đều hướng đến hoạt động học tập, xem nó như hoạt động học tập và vì hoạt động học tập.
- Giúp học sinh rèn luyện được năng lực đánh giá, phân tích, nhìn nhận vấn đề thấu đáo từ đó dần hình thành năng lực bậc cao.
3. Đề xuất sử dụng đánh giá quá trình trong dạy học
Rõ ràng đánh giá quá trình cần được giáo viên thực hiện thường xuyên, liên tục với sự phối kết hợp của nhiều phương pháp đánh giá khác nhau. Với môn Công nghệ tác giả xin đề xuất một số cách kiểm tra đánh giá người học trong quá trình giáo viên tổ chức dạy học góp phần đánh giá quá trình học tập của người học.

4. Kết luận
Thực hiện đúng đánh giá quá trình không chỉ thay đổi phong cách/phương pháp giảng dạy của giáo viên mà còn đổi phong cách học của người học, với đánh giá quá trình người học là một phần trong việc đánh giá, chủ động mọi lúc, phát huy khả năng sáng tạo, chủ động thay đổi quá trình học tập. Trước những khó khăn khi thực hiện đề tài, tác giả mong muốn cơ quan chức năng ban ngành có văn bản pháp quy hướng dẫn một cách chi tiết cụ thể, định hướng đúng vai trò chức năng của hoạt động kiểm tra đánh giá trong nhà trường; có những khuyến khích/động viên đến giáo viên; cơ sở vật chất đáp ứng được yêu cầu của kiểm tra đánh giá. Như vậy, sử dụng hình thức đánh giá quá trình một cách thông minh và tỉ mỉ góp phần triển khai bài học, chương học được thành công.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1].Tạ Thanh Thủy, Đánh giá quá trình và vận dụng vào dạy học môn Vẽ kỹ thuật ở trường Cao đẳng nghề Phú Thọ (2010), Hà Nội.
[2]. Đào Hoa Mai, Sái Công Hồng, Lê Thái Hưng, Đinh Thị Kim Thoa, Nguyễn Thị Ngọc Bích, Lê Kim Long, “Nghiên cứu đề xuất áp dụng các kĩ thuật đánh giá trong lớp học cho bậc học phổ thông ở Việt Nam”, Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, tập 29, số 2(2013).
[3].http://neoedu.fpt.edu.vn/danh-gia-qua-trinh-tao-dong-luc-hoc-tap

LÊ THANH BÌNH

.
Bài viết cùng chuyên mục